Uluburun Batığı, bugüne kadar kazılmış en eski gemilerden biri ve Anadolu kıyılarında zeytinin ne kadar eski bir ticaret malı olduğunu gösteren en somut kanıtlardan. Kaş açıklarında, deniz dibinde bulunan bu gemide bakırın ve altının yanında zeytin dolu bir kavanoz da vardı.
Uluburun Batığı nasıl bulundu?
1982 yazında Mehmet Çakır adında genç bir sünger dalgıcı, Kaş yakınlarındaki Uluburun açıklarında dalıyordu. Deniz dibinde gördüklerini kaptanına şöyle anlattı: "kulaklı, metal bisküviler." Kaptan bu tarifi tanıdı; arkeologlar sünger dalgıçlarına eski bakır külçelerinin resmini göstermiş, görürlerse haber vermelerini istemişti.
Haber Bodrum'daki müzeye ulaştı. Ertesi yıl yapılan ilk dalışlar, bunun sıradan bir batık olmadığını gösterdi.
Uluburun Batığı kaç yıllık?
Gemi, milattan önce on dördüncü yüzyılın sonlarında battı; yani yaklaşık 3.300 yıl önce. Tutankamon'un yaşadığı, Hititlerin Anadolu'ya hükmettiği yıllar.
Kazı 1984'te başladı ve on bir yıl sürdü. Çalışmayı Sualtı Arkeolojisi Enstitüsü yürüttü. Batık kırk dört metreden başlayıp daha derine inen bir yamaçta yatıyordu; bu derinlikte bir dalgıç suda yalnızca kısa bir süre çalışabilir. Ekip toplam 22.413 dalış yaptı.
Uluburun Batığı'nda ne bulundu?
Yük, Tunç Çağı'nın bir envanteri gibi:
- On ton bakır ve bir ton kalay (ikisi birlikte eritildiğinde tunç elde edilir)
- Cam külçeleri, abanoz, fildişi
- Devekuşu yumurtası kabukları
- Altın takılar ve Mısır kraliçesi Nefertiti'nin adını taşıyan altın bir mühür
Mallar dokuz on farklı kültürden geliyordu: Mısır, Kıbrıs, Suriye-Filistin kıyıları, Mezopotamya, Ege. Araştırmacılar bunun sıradan bir tüccar yükü değil, krallar arasında gönderilen bir armağan sevkiyatı olabileceğini düşünüyor.
Batıktan çıkan zeytin
Gemide en az 149 büyük kavanoz vardı. Çoğunda reçine taşınıyordu. Birinin içinden ise zeytin çıktı.
Bu küçük buluntu önemli. 3.300 yıl önce, Akdeniz'in bir ucundan öbür ucuna giden bir gemide, altının ve bakırın yanında zeytin de taşınıyordu. Ya mürettebatın yiyeceğiydi ya da satılacak bir maldı. İki durumda da aynı şeyi gösteriyor: zeytin o çağda da saklanabilen, yolculuğa dayanan, değer taşıyan bir üründü.
Uluburun Batığı nerede sergileniyor?
Batıktan çıkan eserler bugün Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesi'nde sergileniyor. Müzede geminin gerçek boyutlu bir canlandırması da var; külçelerin ve kavanozların ambara nasıl dizildiğini görebilirsiniz.
Anadolu'da zeytinin tarihi bu kadar eski
Bu toprakların ve bu denizin zeytinle hikâyesi en az Tunç Çağı'na uzanıyor. Biz o hikâyeyi Attuda'nın eteklerinde, Trilye zeytiniyle sürdürüyoruz: erken hasat, soğuk sıkım.
Sık sorulan sorular
Uluburun Batığı nerede?
Antalya'nın Kaş ilçesi yakınlarında, Uluburun açıklarında bulundu. Eserleri Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesi'nde.
Uluburun Batığı'nı kim buldu?
1982'de sünger dalgıcı Mehmet Çakır.
Uluburun Batığı'nda zeytin bulundu mu?
Evet. Gemideki büyük kavanozlardan birinin içinden zeytin çıktı.
Uluburun Batığı hangi döneme ait?
Geç Tunç Çağı'na; milattan önce on dördüncü yüzyılın sonlarına.
ATTOLIVE'i tanıyın: Attuda'nın eteklerinden, Trilye çeşidi zeytinden, erken hasat ve soğuk sıkım. Antik Kentin Modern Lezzeti. → attolive.com
Kaynak: Uluburun kazıları (C. Pulak, Sualtı Arkeolojisi Enstitüsü - INA); Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesi.
Sana uygun yağı bul
Erken hasat, günlük sofra, hediye kutusu — üç soruluk eşleştirmeyle sana uygun şişeyi öner.
Eşleştirmeyi dene