Dünyanın en eski aşk hikâyelerinden birinin sırrı bir zeytin ağacının içinde saklı. Odysseus'un yatağı, Homeros'un Odysseia destanının en akılda kalan sahnelerinden biri. Bu yazıda o sahneyi ve destanda zeytinin oynadığı rolü anlatıyoruz.
Odysseia nedir?
Odysseia, Homeros'a atfedilen ve Antik Yunan'ın en eski edebî eserlerinden biri olan destandır. Truva Savaşı'ndan sonra kahraman Odysseus'un evi İthaka'ya dönüş yolculuğunu anlatır. Odysseus on yıl savaşmış, on yıl da denizlerde dolaşmıştır.
Penelope neden Odysseus'a inanmaz?
Yirmi yıl sonra Odysseus nihayet evine döner. Ama karısı Penelope, karşısındaki adamın gerçekten kocası olduğuna inanmaz. Yıllardır kapısında bekleyen talipler yüzünden temkinlidir; bir hile olabileceğinden korkar.
Penelope'nin sınavı: "Yatağı dışarı taşı"
Penelope onu sınamak için hizmetçisi Eurykleia'ya, yatağı odadan çıkarıp dışarıya kurmasını söyler. Odysseus bunu duyunca öfkelenir. Çünkü o yatak taşınamaz.
Odysseus'un yatağı neden taşınamaz?
Odysseia'nın 23. kitabında Odysseus sırrı anlatır: Avlunun ortasında yaşayan, gövdesi bir sütun kadar kalın bir zeytin ağacı vardır. Odysseus yatak odasını bu ağacın çevresine kendisi kurmuştur. Sonra ağacın tepesini kesmiş, gövdesini yontup düzeltmiş ve onu karyolanın ayağı yapmıştır. Yatağı altın, gümüş ve fildişiyle süslemiştir.
Bu yatak, kökleri toprağa bağlı bir ağaçtır. Yerinden oynatmak için ağacı kesmek gerekir. Bunu yalnızca Odysseus ve Penelope bilir. Penelope kocasını bu sırla tanır ve ona sarılır.
Odysseia'da zeytinin başka rolleri
Zeytin, destanın birçok yerinde karşımıza çıkar. Odysseus, tepegöz Kiklops Polyphemos'u yeşil zeytin odunundan yaptığı bir kazıkla kör eder (9. kitap). İthaka'da Odysseus'un karaya çıktığı limanın başında da uzun yapraklı bir zeytin ağacı durur (13. kitap).
Homeros'un dünyasında zeytin hem silah, hem sığınak, hem de bir yuvanın temelidir. Zeytinyağının Antik Yunan'daki önemini Antik Yunan'da zeytinyağı yazımızda anlattık.
Zeytin ağacı neden sadakatin simgesi?
Zeytin ağacı yüzyıllarca yaşar ve köklerini derine salar. Kolay sökülmez, kolay taşınmaz. Odysseus'un yatağı da bu yüzden güçlü bir simgedir: evlilik, yerinden oynatılamayan bir bağ olarak anlatılır.
Bizim zeytinimiz de yerinden oynamaz
Bizim zeytinimiz de tek bir yerin zeytini: Attuda'nın etekleri. Her şişede bir parti kodu var; hangi parsel, hangi hasat günü. Penelope'nin baktığı işaret gibi, bu kod da şişenin nereden geldiğini kanıtlar.
Sık sorulan sorular
Odysseus'un yatağı neyden yapılmıştı? Yaşayan bir zeytin ağacının gövdesinden; oda ağacın çevresine kurulmuştu.
Penelope Odysseus'u nasıl tanıdı? Yatağın taşınamayacağını ve neden taşınamayacağını yalnızca gerçek Odysseus bilebilirdi.
Odysseia'da Kiklops nasıl kör edilir? Odysseus onu yeşil zeytin odunundan yaptığı bir kazıkla kör eder.
ATTOLIVE'i tanıyın: Attuda'nın eteklerinden, Trilye çeşidi zeytinden, erken hasat ve soğuk sıkım. Antik Kentin Modern Lezzeti. → attolive.com
Kaynak: Homeros, Odysseia, 9., 13. ve 23. kitaplar (A. T. Murray ve S. Butler çevirileri).
Sana uygun yağı bul
Erken hasat, günlük sofra, hediye kutusu — üç soruluk eşleştirmeyle sana uygun şişeyi öner.
Eşleştirmeyi dene