Bir şehir yandı ve ertesi sabah kül olmuş bir ağaç filiz verdi. Athena'nın zeytin ağacı, Antik Yunan'ın en sevilen efsanelerinden biri. Hikâyenin bir yanı mitoloji, öbür yanı ise zeytin ağacının gerçekten sahip olduğu bir özellik.
Athena ile Poseidon'un yarışı
Efsaneye göre Atina şehrine kimin koruyucu olacağını belirlemek için iki tanrı yarıştı. Deniz tanrısı Poseidon üç dişli mızrağıyla (trident) kayaya vurdu, tuzlu su fışkırdı. Bilgelik tanrıçası Athena ise toprağa bir zeytin ağacı dikti.
Atinalılar zeytini seçti ve şehir tanrıçanın adını aldı. Zeytin ağacı bundan sonra Atina'nın simgesi oldu. Panatenaia oyunlarında kazananlara kutsal zeytinliklerden çıkan zeytinyağı verilirdi; bunu Antik Yunan'da zeytinyağı yazımızda anlattık.
Akropolis'teki kutsal zeytin ağacı
Efsanedeki ağacın Akropolis'te, Athena'ya adanmış Erekhtheion tapınağının yanında durduğuna inanılırdı. Bu ağaç kutsal sayılır, korunurdu.
MÖ 480: Pers ordusu Akropolis'i yaktı
MÖ 480'de Pers ordusu Atina'yı ele geçirdi ve Akropolis'i yaktı. Tapınaklar yıkıldı, kutsal zeytin ağacı da alevlerin içinde kaldı.
Herodotos ne anlatıyor?
Tarihin babası sayılan Herodotos, Tarih adlı eserinin sekizinci kitabında ilginç bir ayrıntı aktarır. Yangının ertesi günü kurban için Akropolis'e çıkan Atinalılar, yanmış kütükten bir arşın, yani yaklaşık 45 santim boyunda bir filizin çıktığını gördü.
Atinalılar bunu bir işaret saydı: şehir de yeniden doğacaktı. Gerçekten de Persler kısa süre sonra Salamis'te yenildi ve Atina yeniden inşa edildi.
Zeytin ağacı yanınca yeniden sürgün verir mi?
Tek gecede 45 santim abartılı görünebilir. Ama hikâyenin özü doğrudur: zeytin ağacı, gövdesi yansa ya da kesilse bile çoğu zaman kökünden ve dip kısmından yeniden sürgün verir.
Bunun sebebi zeytinin kök boğazında bulunan ve yedek tomurcuklar taşıyan dokudur. Gövde zarar gördüğünde bu tomurcuklar uyanır. Yangından sonra kurumuş gibi görünen zeytinliklerin birkaç yıl içinde yeniden yeşermesi bu yüzdendir. Dünyanın en yaşlı zeytin ağacı yazımızda gördüğümüz gibi, zeytin içi boşalsa bile yaşamaya devam edebilir.
Atina'daki zeytin ağacı bugün
Bugün Akropolis'te, Erekhtheion'un yanında bir zeytin ağacı yine duruyor. Efsanedeki ağacın yerine dikilmiş bu ağaç, ziyaretçilere hikâyeyi hatırlatıyor.
Biz de zeytinin bu inatçılığını her yıl bahçemizde görüyoruz. Attuda'nın eteklerinden, Trilye zeytini, erken hasat, soğuk sıkım.
Sık sorulan sorular
Athena neden zeytin ağacıyla anılır? Efsaneye göre Atina'yı Poseidon'a karşı yarışırken diktiği zeytin ağacıyla kazandı.
Herodotos zeytin ağacı hakkında ne yazdı? Akropolis yandıktan sonraki gün, yanmış kütükten bir arşın boyunda filiz çıktığını yazdı.
Yanan zeytin ağacı tekrar yeşerir mi? Çoğu zaman evet. Zeytin, kökünden ve gövde dibinden yeniden sürgün verebilir.
ATTOLIVE'i tanıyın: Attuda'nın eteklerinden, Trilye çeşidi zeytinden, erken hasat ve soğuk sıkım. Antik Kentin Modern Lezzeti. → attolive.com
Kaynak: Herodotos, Tarih, 8.55.
Sana uygun yağı bul
Erken hasat, günlük sofra, hediye kutusu — üç soruluk eşleştirmeyle sana uygun şişeyi öner.
Eşleştirmeyi dene