Platon'un altında ders verdiği söylenen ağacı bir otobüs devirdi. Platon'un zeytin ağacı, Atina'nın en sevilen efsanelerinden biriydi. Bu yazıda efsanenin nereden geldiğini, ağaca ne olduğunu ve neyin gerçek, neyin rivayet olduğunu anlatıyoruz.
Platon'un Akademi'si nerede kuruldu?
MÖ 4. yüzyılın başlarında Platon, Atina'nın surları dışında, Akademos adlı bir kahramana adanmış kutsal bir korulukta okulunu kurdu. Okul, yerin adından ötürü Akademi olarak anıldı. Bugün kullandığımız "akademi" kelimesi de buradan gelir.
Bu koru zeytin ağaçlarıyla doluydu. Atina'nın kutsal zeytinlikleri arasında sayılırdı. Felsefe, kelimenin tam anlamıyla zeytin ağaçlarının gölgesinde doğdu.
Platon'un ağacı neredeydi?
Atina'dan Eleusis'e uzanan antik Kutsal Yol'un (Iera Odos) kenarında yaşlı, kalın gövdeli bir zeytin ağacı vardı. Atinalılar ona "Platon'un ağacı" derdi. Platon'un bu ağacın altında öğrencilerine ders verdiği anlatılırdı.
1976: Otobüs ağaca çarptı
7 Ekim 1976'da bir otobüs ağaca çarptı ve gövdesi kırıldı. Yunanistan Kültür Bakanlığı'nın sonradan yaptığı açıklamaya göre kırılan gövde, Atina Tarım Üniversitesi'ne taşındı ve orada sergilenmeye başlandı.
2013'te bazı gazeteler ağaçtan kalanların odun için çalındığını yazdı. Bakanlık bu haberleri yalanladı; kaldırılanın, yerine dikilen ağacın kurumuş bir gövdesi olduğunu açıkladı.
Ağaç gerçekten Platon'u gördü mü?
Bunu bilmiyoruz. Ağacın gerçek yaşını gösteren bir ölçüm yok. Zeytin ağaçlarının yaşını belirlemek zaten zordur, çünkü yaşlı ağaçların gövdesi içten boşalır ve halkalar kaybolur. Bunu dünyanın en yaşlı zeytin ağacı yazımızda anlattık. Bu yüzden "Platon'un ağacı" bir unvandır, kanıtlanmış bir tarih değil.
Sürgün nedir?
Sürgün, ağacın kökünden ya da dalından çıkan yeni filizdir. Zeytin, gövdesi kırılsa ya da yansa bile çoğu zaman kökünden yeniden sürgün verir. Akropolis'teki Athena'nın zeytin ağacı efsanesi de bu özelliğe dayanır.
Platon'un ağacının yerine yeni bir zeytin dikildi. Eski ağaçtan alınan bir sürgün de Akademi'nin bahçesine taşındı. Yani efsane, kelimenin gerçek anlamıyla kökten devam ediyor.
Bugün Akademi
Platon Akademisi'nin kalıntıları bugün Atina'da, Akadimia Platonos semtinde bir arkeolojik park olarak ziyaret edilebiliyor. Zeytin ağaçları hâlâ orada.
Bir hasat günü gölgede
Akademi gibi bizim bahçemizde de gölgenin yeri büyük. Hasat ziyaretlerimizde saat 10.30'da zeytin ağaçlarının gölgesinde bir kahve molası veriyoruz. Ekim ve kasım hasadında sizi de Attuda'nın eteklerine bekliyoruz.
Sık sorulan sorular
Platon'un ağacına ne oldu? 7 Ekim 1976'da bir otobüs çarptı ve gövdesi kırıldı; gövde Atina Tarım Üniversitesi'ne taşındı.
Akademi kelimesi nereden geliyor? Platon'un okulunu kurduğu ve kahraman Akademos'a adanmış korunun adından.
Ağaç gerçekten Platon dönemine mi aitti? Bilinmiyor; ağacın yaşını kanıtlayan bir ölçüm yok.
ATTOLIVE'i tanıyın: Attuda'nın eteklerinden, Trilye çeşidi zeytinden, erken hasat ve soğuk sıkım. Antik Kentin Modern Lezzeti. → attolive.com
Kaynaklar: Yunanistan Kültür Bakanlığı, Eski Eserler Genel Müdürlüğü açıklaması (2013); Olive Oil Times; Greek News Agenda.
Sana uygun yağı bul
Erken hasat, günlük sofra, hediye kutusu — üç soruluk eşleştirmeyle sana uygun şişeyi öner.
Eşleştirmeyi dene